Najvažniji projekat u zemlji, kako vlast naziva buduću specijalizovanu izložbu EXPO 2027, gradi se oko tri godine.
Zbog posebnog statusa koji EXPO ima, do sada je bilo u senci ko sve od projekta prihoduje.
CINS je mesecima pokušavao da dođe do imena firmi koje učestvuju u izgradnji kompleksa za potrebe EXPO-a, Nacionalnog fudbalskog stadiona i prateće infrastrukture, ali bez uspeha da spisak firmi dobijemo zvaničnim putem.
Tako se, na primer, CINS obratio i preduzećima kojima je poverena uloga investitora i glavnog izvođača radova: SPV Galovica 1, 2 i 3 i SPV Petrac 1, 2 i 3. Reč je o šest investitorskih firmi koje je za potrebe izgradnje dela kompleksa EXPO-a osnovala Vlada Srbije, a kojima rukovodi Građevinska direkcija Srbije.
Svima smo tražili dokumentaciju o podizvođačima i informacije o tome na kojim su poslovima angažovani. Iz svih šest preduzeća došao je uniformisan odgovor – angažovane su samo tri podizvođačke firme i to: ZOP Inženjering, Telesec i Power Quality Company.
Novinarke CINS-a do imena firmi dolazile su kroz razgovor sa ljudima, prikupljale su sudsku i drugu dokumentaciju, direktno kontaktirale kompanije i došle do baze sa više od 200 izvođačkih i podizvođačkih firmi, kao i preduzeća koja su za njih nabavljala materijal i opremu, takozvanih dobavljača.
CINS je tako otkrio da su u ovom poslu i firme u vlasništvu ljudi povezanih sa nekadašnjim vođom surčinskog klana Ljubišom Buhom Čumetom, navijačem bliskom SNS-u Aleksandrom Vidojevićem, poznatijem kao Aca Rošavi, zatim saučesnikom u prikrivanju ubistva Željka Ražnatovića Arkana, ranije osuđenom članu Pink Panter grupe, sin Dejana Milenkovića Bagzija, nekadašnjeg člana zemunskog i surčinskog klana, kao i potpredsednik UO FK Crvena zvezda. O profilima ovih firmi, njihovim vlasnicima i vezama sa kriminalnim krugovima čitajte OVDE.
U nastavku pretražite bazu firmi tako što ćete upisati ime firme ili njen matični broj, ili ime vlasnika ili direktora. CINS će ažurirati bazu ukoliko potvrdi učešće drugih firmi u izgradnji EXPO-a.
Među firmama su i pojedine o kojima su mediji ranije pisali.
Dve hale podiže firma Goter construction, čiji su suvlasnici Kostadin Terzić, sin generalnog direktora FK Crvena zvezda Zvezdana Terzića, i Slobodan Govedarica, koji vodi Radnički fudbalski klub Grafičar.
Protiv obojice su podnošene krivične prijave koje su na kraju odbačene ili arhivirane – Terzić je bio prijavljivan za krađu, falsifikovanje isprave, ugrožavanje javnog saobraćaja i nanošenje teških telesnih povreda, dok su protiv Govedarice oportunitetom rešene prijave za nasilničko ponašanje i ometanje službenog lica.
Izložbene prostore i Nacionalni stadion gradi i Millennium team Ivana Bošnjaka i Stojana Vujka – kompanija koja je novčano kažnjena zbog divlje deponije i raskopavanja bez dozvole, dok je protiv samog Vujka krivična prijava za uništenje i otuđenje tuđe stvari odbačena 2016. godine. Millennium team učestvovao je u nekim od najvećih državnih projekata, poput Beograda na vodi, a iz brojnih postupaka privatizacije izlazio je kao pobednik. Tako je firma postala vlasnik Instituta za vodoprivredu Jaroslav Černi i Istraživačko-razvojnog instituta Goša, kao i nekadašnjeg hotela Jugoslavija. Inače, kompanija Millennium team poznata je po tužbama koje podnosi protiv medija i novinara, a stručnjaci te tužbe često karakterišu kao SLAPP (strateške tužbe protiv učešća javnosti).
U izgradnji stambenog kompleksa učestvuje i W.D. Concord West u suvlasništvu Željka Drčelića, predsednika KK Crvena zvezda, protiv kojeg je Tužilaštvo za organizovani kriminal podiglo optužnicu zbog sumnje da je podmitio bivšu pomoćnicu ministra prosvete sa oko 159 hiljada evra radi nameštanja tendera.
Gradilište EXPO-a; foto: CINS
Kako je ranije pisala Nova, kompanija Energotehnika-Južna Bačka, danas sa promenjenim imenom MVM Južna Bačka, u suvlasništvu biznismena Dragoljuba Zbiljića, dobila je kao jedini ponuđač sa 38 podizvođača posao vredan 152 miliona evra za izgradnju postrojenja za grejanje i hlađenje Nacionalnog stadiona, dok je preko Elektrodistribucije Srbije ugovorila i poslove od oko 4,5 miliona evra za napajanje objekata.
Na izgradnji pruge od Zemun Polja do Nacionalnog stadiona angažovana je firma Voj kop, osnovana početkom 2024. Iza ove firme stoji Marko Bosanac Boske, koji je u medijima okarakterisan kao blizak vrhu vladajuće stranke i poznat po naglom usponu njegovih firmi na državnim tenderima.
Najveći broj radova na objektima i infrastrukturi EXPO-a kroz međudržavni sporazum bez tendera poveren je kineskoj državnoj korporaciji Power China.
Metodologija: Kako smo došli do imena firmi koje su u bazi
Baza obuhvata izvođače i podizvođače, kao i firme koje su izvođači i podizvođači angažovali za izvođenje radova na EXPO 2027 i Nacionalnog stadiona i pratećoj infrastrukturi, tzv. dobavljače (materijala, opreme i slično). U bazi se nalaze samo firme za koje je CINS mogao da potvrdi da su angažovane na ovim gradilištima ili za potrebe projekta, dok je broj firmi verovatno veći. CINS će nastaviti da prati izgradnju EXPO-a, a podatke o novim firmama do kojih dolazimo dodaćemo naknadno u bazu.
Podaci su prikupljani od novembra 2025. do kraja maja 2026.
CINS je do podataka o tome ko je radio, trenutno radi ili je sklopio posao za angažman na projektu EXPO došao kombinovanjem više izvora: informacija iz zvanične dokumentacije dobijene od Inspekcije rada Ministarstva za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja, iz sudskih postupaka, kao i podataka dostupnim na sajtu Agencije za privredne registre i Portalu javnih nabavki.
EXPO; foto: CINS
Pored analize dokumenata, novinarke CINS-a obavile su detaljnu pretragu interneta, posebno društvenih mreža, kao i terenska istraživanja – obilazeći gradilište EXPO-a tokom rada na bazi.
Učešće firmi koje su identifikovane isključivo naprednom internet pretragom ili terenskim radom, dodatno je proveravano u direktnom kontaktu s predstavnicima ili zaposlenima te firme.
Deo informacija stigao je i od čitalaca koji su se odazvali pozivu CINS-a za deljenje saznanja o izgradnji EXPO-a, objavljenom u novembru 2025. Te informacije su korišćene kao polazište za dalju proveru.
Baza uključuje sve vlasnike i direktore firmi koji su tu funkciju obavljali u periodu od juna 2023, kada je Srbija zvanično postala domaćin EXPO izložbe, do 31. maja 2026. Ukoliko je u međuvremenu došlo do promene vlasništva ili rukovodstva, u bazi su evidentirani i prethodni i trenutni vlasnici, odnosno direktori. Pojedine firme su u tom periodu promenile naziv – u bazi se nalazi ime koje je firma nosila na dan 31. maja 2026.
Baza je prošla eksternu proveru informacija.
Hvala vam što prenosite tekstove CINS-a! Uz to je potrebno da navedete da ste priču preuzeli od Centra za istraživačko novinarstvo Srbije, kao i link ka tekstu koji prenosite.
Više informacija: cins.rs/uslovi-koriscenja/
Ostavi komentar